لینک های سایت

سايت رهبري سايت رياست جمهوري
ايران دولت
سامانه ملي رسيدگي به شكايت و اعلامات
سامانه ارتباط مردم و دولت
تنظيم و نشر آثار امام خميني پايگاه ملي اطلاع رساني مناقصات

تاریخچه وزارت راه و ترابری و وزارت مسکن و شهرسازی

 

وزارت راه و ترابری

ساختن و نگهداری راه‌های شوسه در کشور وسیع و کوهستانی ایران چون هزینه زیادی داشته‌است، لذا تا مقارن جنگ جهانی اول راه‌های ایران به همان وضع سابق باقی بود و همان راه‌های کاروان‌رو را شامل می‌شد ولی از سال ۱۲۹۹هجری شمسی دولت اقدام به احداث راه شوسه به معنای امروزی آن نمود و می‌توان تاریخ شروع ساختمان راه‌های شوسه را از سال ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۴ دانست. تا این زمان اعتبارات راهسازی و راهداری از طریق اخذ باج یا حق‌العبور در راه‌های شوسه تامین می‌گردید و مبلغ آن حداکثر به ۳۰۰٬۰۰۰ تومان می‌رسید. در ۱۱ فروردین سال ۱۳۰۱، اداره کل طرق و شوراع در وزارت فوائد عامه تشکیل و مامور ساختن و نگاهداری راه‌های کشور شد. در سال ۱۳۰۴ با پیشنهاد دولت وقت و تصویب دوره پنجم مجلس شورای ملی دریافت حق‌العبور در راهدارخانه‌ها ممنوع و مقرر شد از وزن غیرخالص صادرات و واردات مملکتی مالیاتی بعنوان مالیات راه دریافت شود. و به این ترتیب اعتبار سالانه به ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان رسیده و راه‌های کشور را به نواحی مختلف تقسیم و مسئولیتی را برای اداره امور و تعمیر و نگهداری راه‌ها معین کردند. در این تقسیمات راه‌ها به ده ناحیه منقسم و هر یک شماره‌گذاری شد و تحت نظر یک نفر اداره می‌شد. در سال ۱۳۰۵ برنامه مدونی تحت عنوان «پروژه پیشنهادی ساختمان طرق در ایران» جهت راه‌سازی تدوین گردید. مدت این پروژه ۹ سال و مخارج آن ۴۵ میلیون تومان پیش‌بینی شده بود. در این برنامه ساختمان ۱۷۰۲۱ کیلومتر راه شوسه درجه ۱ و ۲ و ۳ پیش‌بینی شده بود، این پروژه اولین برنامه ساختمان راه‌های شوسه در ایران است. توجه به توسعه راه‌ها موجب گردید در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۰۸ اداره کل طرق و شوارع بموجب قانونی که از مجلس شورای ملی گذشت بصورت یک وزارتخانه مستقل بنام «وزارت طرق و شوارع» درآید. اصول وظایف وزارت‌خانه مذکور طبق ماده دوم این قانون «مراقبت در ایجاد و نگهداری راه‌های آهن و شوسه و تنظیم و توسعه کشتیرانی و اداره کردن امور بندری است» و سپس در سال ۱۳۱۵ با عنوان «وزارت راه» مامور احداث و نگاهداری راه‌ها، راه‌آهن و اداره امور بندری و کشتی‌رانی کشور گردید. از آغاز جنگ جهانی دوم طی مدتی قریب به بیست و دو سال یعنی تا بهمن ماه ۱۳۴۱، اجرای برنامه‌های عمرانی کشور آغاز گردید و وزارت راه نیز هماهنگ با این تحولات برنامه‌های راه‌سازی و نگاهداری راه‌های ساخته شده، توسعه راه‌آهن و گسترش و تجهیز بنادر و فرودگاه‌های کشور را هم گام با پیشرفت‌های سریع سایر ارکان کشور دنبال کرده‌است. بموجب قانون تغییر نام مصوب ۲۴ تیر ۱۳۵۳، نام «وزارت – راه» به «وزرات راه و ترابری» تغییر نام یافت و با تشکیلات جدید، اعتبارات بیشتر و وظایف وسیع‌تری به فعالیت پرداخت. ساختار و سازمان وزارت راه و ترابری در طول مدتی که از فعالیت آن می‌گذشته‌است به دلیل ضرورت‌های ملی به دفعات دچار تغییر و تحول گشته‌است.

روند این تحول را می‌توان به دوره‌های زیر تقسیم‌بندی نمود:

وزارت فوائد عامه

در سال ۱۲۹۸ هجری قمری و در دوران سلطنت ناصرالدین‌شاه وزارت فوائد عامه تاسیس شد و امور مربوط بر احداث راه، پل و راه‌داری برعهده وزارت‌خانه مذکور گذاشته شد. این وزارتخانه تدریجاً در سال‌های پس از تاسیس به وظائف دیگری مانند تجارت و فلاحت پرداخته که به همین دلیل بعدها به نام فوائد عامه و تجارت و فلاحت تغییر نام یافته‌است. هزینه‌های راه‌سازی در این دوران با اخذ «باج راه» که در راه‌دارخانه‌ها گرفته می‌شده تامین می‌گردید و این مبلغ سالیانه از سه میلیون ریال تجاوز نمی‌کرد.

اداره کل طرق و شوارع

از سال ۱۳۰۱ اداره‌ای به نام «اداره کل طرق و شوارع» در وزارت فلاحت و تجارت و فوائد عامه به منظور اقدام موثر برای ساختمان راه‌ها، نگهداری و بهره‌برداری تشکیل گردید. اداره کل طرق و شوارع، راه‌های کشور را به نواحی مختلف تقسیم و مسئولیتی برای اداره امور تعمیر و نگهداری آنها معین کرد.

تشکیل وزارت طرق و شوارع

در سال ۱۳۰۸ به موجب قانونی که از مجلس شورای ملی گذشت، اداره کل طرق و شوارع به وزارت طرق و شوارع تبدیل شد. با تاسیس وزارت مذکور راه‌سازی در ایران گسترش یافت و با امکاناتی که تدریجاً فراهم شد برنامه‌ها و پروژه‌های راه‌سازی ادامه پیدا کرد.

تشکیل وزارت راه

در سال ۱۳۱۵ وزارت طرق و شوارع با تصویب مجلس شورای ملی به وزارت راه تغییر نام یافت.

تغییر نام وزارت راه به وزارت راه و ترابری در تاریخ ۱۶ تیر ۱۳۵۳ به‌منظور اعمال سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور و توسعه و تجهیز، گسترش، نگاهداری و ایجاد تاسیسات زیربنایی آن با توجه به مقتضیات توسعه اجتماعی، اقتصادی و عمرانی و دفاع ملی با رعایت قوانین مربوط نام وزارت راه به وزارت راه و ترابری تغییر یافت.

 تاریخچه وزارت مسکن و شهرسازی و سازمانهای تابعه

سال 1331 متعاقب تصویب قوانین راحع به ثبت اراضی موات اطراف شهر تهران مورخ 1331/5/20 و دیگر شهرها مورخ 3/6/1313در تاریخ 1/11/1331بانکی تحت عنوان بانک ساختمانی با هدف تامین زمین برای مسکن با رعایت اصول شهرسازی ، ساخت و سازخانه و ابنیه ،‌تاسیس دفاتر فنی جهت تهیه نقشه های شهرسازی و ساختمانی و فراهم کردن تسهیلات وام برای اشخاص حقیقی و حقوقی تاسیس گردید .سال 1342(22/12/1342)  قانون تاسیس وزارت آبادانی و مسکن تصویب و بر اساس ماده یک قانون مذکور این وزارت به منظور ایجاد تمرکز و هماهنگی در تهیه و اجرای طرح های شهرسازی و ده سازی و طرح های آبدانی و غیره تشکیل میشود .با تصویب این قانون بانک ساخنمانی منحل و وظایف بانکی آن به بانک رهنی و باقیمانده وظایف به سازمان مسکن از شرکتهای وابسته به وزارت آبادانی و مسکن ،‌محول گردید .سال 1351(1351/12/22) قانون تاسیس شورایعالی شهرسازی و معماری که نقطه عطفی در نظام شهرسازی محسوب میگردد،‌تصویب و بموجب این قانون جهت هماهنگ کردن برنامه های شهرسازی به منظور ایجاد محیط زیست بهتر برای مردم و یافتن شیوه اصولی و مناسب ساختمانی در مناطق مختلف کشور با توجه به شرایط اقلیمی و طرز زندگی و مقتضیات محلی و غیره ،‌شورایی تحت عنوان "شورای عالی شهرسازی و معماری ایران " تاسیس گردید که تصویب نهایی طرح های جامع شهری و بسیاری از موارد دیگر را عهده داراست . ریاست این شورا با وزیر مسکن و شهرسازی می باشد .سال 1353(3/4/1353)با تصویب قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی وظایف و تکالیف جدیدی در جهت اتخاذ و اعمال سیاست ها و تهیه و تنظیم طرح های توسعه عمران (‌طرح های جامع زمین جامع شهری ، تفصیلی و طرح های هادی و ‌تامین مسکن و احداث خانه های سازمانی ،‌تهیه طرح و اجرای ساختمان های دولتی و اعمال مالکیت دولت نسبت به اراضی خالصه و موات شهری و غیره به این وزارت واگذار شد .سال 1353 مقررات و قوانین راجع به اراضی خالصه و موات از وظایف سازمان مسکن منتزع و به سازمان زمین تفویض می شود بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی بنا به مصوبه شورای انقلاب در اردیبهشت سال 1358 با ادغام در سازمان مسکن مجددا وظایف قانونی مربوط به اراضی موات و خالصه به سازمان مذکور اعاده میگردد. در فاصله کوتاهی بعد از ادغام در سازمن مسکن ،‌به موجب قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری توسط شورای انقلاب مورخ 2/5/1358 در استانها در همان سال سازمانهای عمران اراضی شهری بطور مستقل و با اختیارات تامه تاسیس و کلیه امور مربوط به اراضی شهری و اجرای قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری را عهده دار میگردند .سال 1360(27/12/60) بر اساس قانون اراضی شهری و آیین نامه اجرایی آن کلیه سازمان های مستقل عمران اراضی شهری در هم ادغام و سازمان زمین شهری تشکیل می گرددکه رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل آن ،‌معاون وزیر مسکن و شهرسازی بوده ، به این ترتیب در مراکز استان ها ادارات کل زمین شهری تاسیس گردید .سال 1372(15/6/72) به موجب مصوبه شورای عالی اداری تغییراتی در وظایف سازمان زمین شهری بوجود آمده و نام سازمان زمین شهری به سازمان ملی زمین و مسکن تغییر یافت و ادارات کل استان ها با ادارات کل مسکن و شهرسازی ادغام و سازمان مسکن و شهرسازی با اختیارات فعلی شروع به کار نمود . در حال حاضر روسای سازمان های مسکن و شهرسازی علاوه بر وظایف قانونی که از سوی وزیر مسکن و شهرسازی به آنها محول شده است با استفاده از اختیاراتی که از سوی مدیر عامل و هیئت مدیره سازمان های ملی زمین و مسکن ،‌سازمان مجری ساختمانها و تاسیسات دولتی ،‌شرکت عمران بهسازی شهری ایران ،‌شرکت عمران شهرهای جدید به انان تفویض گردیده ،‌احداث ساختمانهای دولتی ،‌بهسازی بافت های فرسوده شهری و مسائل مرتبط با شهرهای جدید را تصدی می نمایند.در ۴ خرداد ۱۳۹۰ لایحه وظیفه‌ها و اختیارات وزارت را به مجلس دادند.در ۱۱ خرداد مجلس به ادغام وزارت‌خانه‌های راه و ترابری، مسکن و شهرسازی و ارتباطات و فناوری اطلاعات رای داد و وزارت امور زیربنایی و ارتباطات رای داد که شورای نگهبان، چون دولت ادغام وزارت ارتباطات با این دو را تصویب نکرده‌بود، رد کرد.

 

وزارت راه و شهرسازی

در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۹۰ با تصویب مجلس شورای اسلامی و در ۱ تیر تایید شورای نگهبان قانون اساسی وزارت راه و ترابری با وزارت‌خانه مسکن و شهرسازی ادغام شد و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از او بیرون رفت، و با تصویب مجلس تغییر نام آن را وزارت راه و شهرسازی درست شد. پس همه وظیفه‌های دو وزارت‌خانه و وزیرهایشان به وزارت نوین و وزیر او رسید.

 

همایش ها و مناسبت ها

اوقات شرعی